• Aleksander Nowaczewski

Elektroodpady - problem środowiskowy i ekonomiczny

Aktualizacja: 30 lis 2020

data: 28/10/2020

XXI wiek jest okresem dynamicznego rozwoju elektroniki. Przemysł elektrotechniczny i elektroniczny pracuje na najwyższych obrotach, w celu wprowadzania na rynek coraz to nowszych modeli gadżetów i większych urządzeń elektronicznych. Niesie to za sobą ogromne ilości odpadów elektrycznych które, z powodu nieodpowiedniego obchodzenia się z nimi, niosą za sobą straty ekonomiczne i środowiskowe na dużą skalę.


Głównymi problemami związanymi z elektroodpadami są brak segregacji, w wyniku czego obszerne ilości wyposażenia elektronicznego trafiają na wysypiska śmieci, gromadzenie elektroodpadów na nielegalnych (dzikich) składowiskach, a także nielegalny rynek wywozu odpadów za granicę gdzie zużyty, bądź zepsuty, sprzęt elektroniczny przechodzi demontaż w amatorski i z brakiem poszanowania dla środowiska sposób.


Elektroodpady w liczbach

Według Global E-Waste Monitor, w 2019 roku na świecie zostało wyprodukowane 53,6 ton elektroodpadów, w tym Azja ok. 24,9 ton, Ameryka 13,1 ton, Europa 12 ton, Afryka 2,9 ton i Oceania 0,7 ton. Niestety, z tego oficjalnie udokumentowanych i poddanych recyklingowi było tylko 17,4%. Co więcej, z przewidywanych prognoz, wykonanych przez tą samą organizację, wynika że do 2030 roku liczba rocznych elektroodpadów wzrośnie do ok. 74 ton, biorąc pod uwagę szybsze zużywanie się energii w urządzeniach elektronicznych, krótszy czas żywotności oraz ograniczone możliwości naprawy.


Straty ekonomiczne

Jak pewnie wiadomo, odpady elektroniczne zawierają wiele cennych materiałów m.in. żelazo, miedź, złoto, srebro czy platyna. Działania takie jak niesegregowanie odpadów, składowanie na dzikich wysypiskach bądź nielegalne wywożenie śmieci za granicę, uniemożliwiają odzysk tych surowców w procesie utylizacji. Szacuje się że koszt, wyprodukowanych elektroodpadów w 2019 roku, był równy 57 miliardów dolarów, więc fakt że do odzysku zostało przekazane zostało jedynie 17,4% z nich jest przykry.


Zanieczyszczenie środowiska

Poza ogromnymi stratami ekonomicznymi, elektroodpady niosą za sobą także straty środowiskowe. Z urządzeń elektrycznych wydziela się wiele szkodliwych substancji, skażając powietrze, glebę i wody gruntowe. Do najbardziej niebezpiecznych substancji należą głównie:

- Ołów jest wykorzystywany przeważnie w elektronice, głównie w stopach lutowych i szkle kineskopowym. Na organizmy działa na szerokim polu. Po pierwsze, ma właściwości toksyczne i rakotwórcze. Po wchłonięciu do organizmu, wpierw przedostaje się krwią do wątroby, płuc, serca, nerek, a potem gromadzi się w skórze oraz mięśniach. Ostatecznie gromadzi się w tkance kostne i niszczy szpik kostny.

- Związki bromu mają swoje zastosowanie głównie w komputerach. U ludzi i zwierząt są przyczyną schorzeń układu rozrodczego oraz problemów neurologicznych.

- Chrom jest stosowany generalnie przy powlekaniu elementów metalowych, w celu ochrony ich przed korozją, a także jest składnikiem luminoforu lamp kineskopowych. Zagrożenie stanowi w postaci zaburzeń układu krążenia, chorób układu oddechowego, chorób skóry oraz alergii.

- Kadm morze być zawarty w starszych urządzeniach elektrycznych w akumulatorach niklowo-kadmowych. Zostały wyparte z rynku na rzecz nowszych technologii z powodów takich jak efekt pamięciowy, niższa pojemność i kwestie środowiskowe. Kadm, po przedostaniu się do organizmu, jest przede wszystkim rakotwórczy. Wywołuje też zaburzenia czynności nerek, funkcje rozrodcze, powoduje chorobę nadciśnieniową, destabilizuje metabolizm wapnia, powodując w tym deformację szkieletu.

- Nikiel także występuje w akumulatorach niklowo-jonowych. W dużym stężeniu uszkadza błony śluzowe, obniża poziom magnezu i cyny w wątrobie. Powoduje też zmiany w szpiku kostnym i morze być przyczyną zmian nowotworowych.

- Rtęć jest zawarta w niektórych świetlówkach. Wywołuje uszkodzenia nerek, zaburzenia słuchu, wzroku, mowy oraz koordynacji ruchów, jest przyczyną deformacji kości a także zmian nowotworowych.

- Polichlorowane bifenyle, w elektronice, pełnią funkcje głównie głodzące, smarujące oraz izolujące. Po przeniknięciu do do organizmu, kumulują się w tkance tłuszczowej, a następnie wywołują m.in. uszkodzenia wątroby, osłabienie odporności, zaburzenia neurologiczne i hormonalne.

- Azbest jest używany w urządzeniach elektrycznych i elektronicznych. Przyczynia się do m.in. takich chorób jak pylicy azbestowej i raka płuc.

- Freony (chlorofluorowęglowodory) pełnią funkcję klimatyzatora w starych i można je spotkać jedynie w starych urządzeniach. Nie można ich stosować od 1998 roku z powodu ich silnie negatywnego wpływu na warstwę ozonową.


Elektroodpady są kojarzone z niszczycielskim wpływem na środowisko. Drzemie w nich jednak ogromny potencjał ekonomiczny. Przy odpowiednim zagospodarowaniu mogą stać się źródłem zysku i sposobem na wspieranie środowiska naszej planety.




przypisy:

https://www.itu.int/en/ITU-D/Environment/Pages/Spotlight/Global-Ewaste-Monitor-2020.aspx

https://www.odkrywamyzakryte.com/wyrzucono-54-miliony-megaton-elektrosmieci/

https://iasbhai.com/global-e-waste-monitor-2020-upsc/ https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektroodpady



Save Your Planet

For Green Future

Obserwój nas na

  • Facebook
  • Twitter
  • Instagram